دانلود پایان نامه بررسی انواع روشهای جمع آوری فاضلاب روهای شهری

دریافت پروژه بررسی روشهای جمع آوری فاضلاب روهای شهری

روشهای جمع آوری فاضلاب روهای شهری
شبکه فاضلاب شهری
  • پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی
  • عنوان کامل: پروژه بررسی روشهای جمع آوری فاضلاب روهای شهری
  • دسته: عمران
  • فرمت فایل: WORD (قابل ویرایش)
  • تعداد صفحات پروژه: 111
  • جهت دانلود این پایان نامه اینجا کلیک کنید.

چکیده

مقاله حاضر به بررسی روشهای جمع آوری فاضلابروهای شهری در قالب ۵ فصل می پردازد. فصل اول عبارت اند از:روشهای جمع آوری فاضلابروهای شهری، مقایسه روشهای جمع آوری فاضلاب (مجزا- درهم)‌، الگوهای جمع آوری فاضلاب، نقشه برداری، انواع نقشه، دوربین های نقشه برداری (قسمتهای مختلف دوربین های نقشه برداری و عملیات ترازیابی)، اجزاء فاضلابهای بیمارستانی، فاضلاب حاصل از مراکز بهداشتی – درمانی از جنبه های مختلف بررسی می شود. الگوهای سیستم جمع آوری فاضلاب و سیلاب براساس وضعیت خطوط نسبت به تصفیه خانه به عواملی از جمله سطح، شکل منطقه، پستی و بلندی و عوارض طبیعی منطقه، نوع سیستم جمع آوری، روش تصفیه و دفع و نیز تصفیه خانه بستگی دارد .

فصل دوم شبکه جمع آوری فاضلاب، اجزای شبکه آدم روها Manbloes و ساختمان آدم رو ها را توضیح می دهد.

فصل سوم مبانی ومفروضات، انواع سرانه مصرف آب، استانداردهای ایران، مصرف کل آب (توزیع جمعیت بیمارستان) و … را توضیح می دهد.

فصل چهارم به محاسبات شبکه، نشت آب و عمق لوله های فاضلاب و … می پردازد. عمق لوله های آب باران باید حداقل به اندازه ای باشد که از یخبندان در امان بماند. عمق لوله های فاضلاب خانگی بستگی به وجود و یا عدم وجود زیرزمین در شهر و عمق آنها دارد. در این صورت باید توجه نمود که زیرزمین های عمیق برخی از ساختمان های بلند مبنا قرارنگیرند. بلکه عمق نیم طبقه ها یا زیرزمین هائی که بیشتر ساختمان های شهر می باشند، مورد توجه قرارگیرند. علاوه بر عمق زیرزمین بلندی سیفون دستگاههای بهداشتی و اختلاف سطح لازم برای برقراری جریان فاضلاب از ساختمان به لوله های فاضلاب شهر در انتخاب حداقل عمق لوله های فاضلاب خانگی موثرند.

فصل پنجم به مراحل اجرایی پروژه، انواع خاکبردارهای مکانیکی، کارگزاری لوله های فاضلاب، قراردادن لوله های فاضلاب در ترانشه، گزارش کار طراحی شبکه جمع آوری فاضلاب بیمارستان بوعلی و …. می پردازد. تاسیسات شبکه جمع آوری فاضلاب شهرها بیش از تاسیسات خدمات شهری دیگری نظیر شبکه آب، برق و تلفن نیاز به نگهداری دائمی دارد. چرا که از نظر اقتصادی،‌و چه از نظر آسانی کار بهتر است طبق برنامه مشخصی بازرسی های مرتبی از شبکه به عمل آید. برای انجام این کار لازم است سازمان مجهزی با دراختیارداشتن نیروی انسانی آشنا با اصول جمع آوری فاضلاب این کار را به عهده گیرند. لذا در سازمانهای منطقه ای آب و فاضلاب باید اداره ویژه ای برای بازرسی و نگهداری شبکه جمع آوری فاضلاب وجود داشته باشد. ماموین این اداره با کمک وسائل نقلیه ویژه و مجهزی طبق برنامه منظمی مرتبا از راه دریچه های آدم رو مسیر جریان فاضلاب را مشاهده کرده و در صورت دیدن علائمی از نارسائی های احتمالی آینده و پیش از آن که آن نارسائی ها موجب اشکالات بزرگتری را فراهم آورند اقدام به برطرف نمودن آن نمایند.

واژه های کلیدی: فاضلاب شهری، فاضلاب بیمارستان ها، نقشه برداری، ترانشه

لینک دانلود: پروژه بررسی روشهای جمع آوری فاضلاب روهای شهری
مطلب‌جو یک وب سایت با هدف انتشار مقاله، تحقیق و… می باشد.
پس از انتخاب فایل و مقاله مورد نظر، بر روی لینک دانلود کلیک کنید و مراحل خرید را در سایت میهن همکار انجام دهید.
برای مشاهده ی راهنمای خرید از سایت میهن همکار اینجا کلیک کنید.
در صورت نیاز به هر گونه پشتیبانی بر روی لینک زیر کلیک کنید ویا با شماره تلفن های زیر تماس حاصل فرمایید:
پشتیبانی سایت میهن همکار
شماره تماس: 42274401-041

فهرست مطالب

  • فصل اول:
  • کلیات و مطالعات
  • مقدمه
  • روشهای جمع آوری فاضلابروهای شهری
  • مقایسه روشهای جمع آوری فاضلاب (مجزا- درهم)‌
  • الگوهای جمع آوری فاضلاب
  • ۱- الگوی شعاعی (Radial Pattern)
  • ۲- الگوی عمودی (Perpendicular Pattern)
  • ۳-الگوی تقاطعی (Interceptor Pattern)
  • ۴-الگوی بادبزنی (Fan Pattern)
  • ۵- الگوی ناحیه ای یا منطقه ای (Zon Pattern)
  • آمار هواشناسی
  • نقشه برداری
  • نقشه
  • انواع نقشه
  • الف- نقشه های توپوگرافی:
  • ب- نقشه های پلانیمتری:
  • ج- نقشه های جغرافیائی:
  • د- نقشه های عمومی
  • هـ- نقشه های ثبتی
  • و- نقشه های مخصوص:
  • ز- پلان:
  • دوربین های نقشه برداری
  • قسمت اول- قسمتهای مختلف دوربین های نقشه برداری
  • ۱- تراز
  • ۲-پیچ ها
  • قسمت دوم- عملیات ترازیابی
  • ترازیابی مستقیم یا هندسی
  • الف- ترازیابی ساده:
  • A – ترازیابی دو نقطه
  • B – ترازیابی چند نقطه روی یک خط مستقیم
  • C – ترازیابی چند نقطه پراکنده
  • ب- ترازیابی مرکب :
  • اجزاء فاضلابهای بیمارستانی
  • فاضلاب حاصل از مراکز بهداشتی – درمانی از جنبه های زیر بررسی می شود.
  • خصوصیات بیولوژیکی و شیمیایی فاضلابهای بیمارستانی
  • مشکلات زیست محیطی ایجادشده توسط فاضلابهای بیمارستانی
  • مشکلات زیست محیطی ناشی از فاضلاب بیمارستانی
  • جیوه در پساب های بیمارستانی
  • خصوصیات مربوط به عوامل سمی در فاضلاب بیمارستانی
  • الف- هورمون های جنسی
  • ب- رادیو المنت ها
  • ج- آنتی بیوتیک ها
  • د- عوامل Cytostatic
  • اثر فاضلابهای بیمارستانی برروی سیستم های تصفیه فاضلابهای شهری و خطرهای زیستی آن
  • لجن حاصل از تصفیه فاضلاب بیمارستانی
  • استانداردهای درنظرگرفته شده برای تصفیه فاضلاب بیمارستانی:
  • کلرزنی پساب های بیمارستانی
  • گزینه های تصفیه و دفع لجن
  • فصل دوم:
  • شبکه جمع آوری فاضلاب
  • اجزای شبکه آدم روها Manbloes
  • ساختمان آدم روها
  • فصل سوم: مبانی ومفروضات
  • جمع آوری اطلاعات
  • انواع سرانه مصرف آب:
  • منزوی
  • استانداردهای ایران
  • مصرف کل آب (توزیع جمعیت بیمارستان)
  • جدول مصرف سرانه آب براساس طراحی آبرسانی شهری، مهندس طائبی پور
  • مقدار مصرف آب:
  • فصل چهارم:
  • محاسبات شبکه
  • نشت اب:
  • آب باران غیرمجاز:
  • عمق لوله های فاضلاب:
  • عمق فاضلاب رو
  • رواناب:
  • نشتاب و آب نفوذی:
  • نشتاب:
  • آب نفوذ:
  • ضریب رواناب:
  • فصل پنجم:
  • مراحل اجرایی پروژه
  • ترانشه فاضلابرو
  • ابعاد و مقاطع ترانشه های فاضلابرو:
  • خاکبرداری ترانشه:
  • انواع خاکبردارهای مکانیکی:
  • ۱-خاکبردار با جام متعدد:
  • ۲- خاکبردار با جام متصل به کابل
  • ۳-بیل مکانیکی
  • ۴-دراگلاین
  • ۵- مسیر خاکبرداری
  • پلان و نیم رخ طولی:
  • کارگزاری لوله های فاضلاب
  • محل لوله های فاضلاب
  • عمق لوله های فاضلاب
  • کندن ترانشه
  • پهنای ترانشه
  • پایداری دیواره ترانشه
  • شیب دیواره ترانشه
  • خشک کردن کف ترانشه
  • الف: روش مستقیم خشک کردن ترانشه
  • ب- روش مکشی آب زیرزمینی
  • ج- روش چاه کنی
  • داربست و نگهداری دیواره ترانشه
  • قراردادن لوله های فاضلاب در ترانشه
  • الف- ترازیابی کف ترانشه
  • ب- بستر سازی
  • ج- نصب لوله
  • د- جهت یابی محور لوله ها
  • هـ- ترازیابی
  • انشعاب خانه ها
  • آزمایش فشار در لوله های فاضلاب
  • نگهداری شبکه ی جمع آوری فاضلاب
  • سازمانهای نگهدارنده تاسیسات فاضلاب شهرها
  • معایب احتمالی شبکه جمع آوری فاضلاب
  • الف – شکسته شدن لوله های فاضلاب
  • ب- گرفتگی لوله های فاضلاب
  • بازرسی شبکه جمع آوری فاضلاب
  • گزارش کار طراحی شبکه جمع آوری فاضلاب بیمارستان بوعلی
  • بخش اول
  • مشاهدات پروژه اجرایی
  • ۱- مشخص کردن مسیر توسط رنگ:
  • ۲- کنده کاری زمین
  • ۳-رگلاژبندی:
  • ۴-لوله گذاری شبکه
  • ۵-ساختن منهول از نوع آجری
  • بخش دوم: مراحل طراحی شبکه توسط گروه
  • -تجهیزات مورد استفاده در نقشه برداری:
  • -مشکلات اجرایی شبکه:
  • شرایط و مقتضیات مالی:
  • امکانات و تعهدات مالی:
  • ۱-انواع سیمان ها
  • ۲-انواع آجر
  • ۳- انواع شن
  • ۴- انواع ماسه
  • انواع عیار بتون
  • ۶- انواع لوله ها :
  • مناسب ترین لوله ها از نظر جنس:
  • هزینه عملیات خاکبرداری
  • برآورد هزینه های اجرای شبکه

بخشی از مقدمه پروژه بررسی روشهای جمع آوری فاضلاب روهای شهری:

شهرگرائی که حاصل توسعه اقتصادی و صنعتی می باشد، مشکلات متعددی را در پی داشته است. افزایش جمعیت و تراکم آن در واحد سطح شهرها، پیدایش موسسات خدماتی مانند بیمارستانها، دانشگاهها، آموزشگاهها، ادارات و … توسعه واحدهای صنعتی و تولیدی بزرگ از جمله کارخانجات، صنایع نساجی و داروئی و غذایی و… تولید حجم زیادی از فاضلابهای خانگی، شهری و صنعتی را به همراه داشته و سبب آلودگی در محیط زیست می گردد.

افزایش جمعیت در شهرهای توسعه یافته منتج به عدم تکافوی آب آشامیدنی و بی مصرف شدن آبهای سطحی زیرزمینی جهت شرب، در نتیجه آلودگی و گسترش شبکه آبرسانی متناسب با افزایش جمعیت و موسسات از یک طرف و جمع آوری فاضلاب شهری و صنعتی دفع مناسب آنها از سوی دیگر،‌دو عامل عمده از عوامل موثر در حفظ سلامتی مردم و اجتماع است. تخلیه فاضلاب حاصل از فعالیتهای مختلف سبب تنزل کیفیت جریان آبهای سطحی و زیرزمینی گردیده و افزایش آلودگی این آبها سلامت ساکنین شهرها را روزبروز در معرض مخاطرات جدی قرارداده است.

کاربرد مواد شیمیائی و انواع مختلف دترژنت ها در زندگی روزمره و تخلیه آنها همراه با فاضلابهای انسانی به جریانهای آبهای سطحی و زیرزمینی و افزایش آلودگی آنها به فاضلاب از نظر شیوع بیماریهای عفونی و انگلی بطور مستقیم از طریق مصرف آبهای آلوده و بطور غیرمستقیم از طریق رشد و تکثیر عوامل بیماریزا و انتقال بیماریها توسط حشرات و بندپایان و آلوده شدن سبزیجات و صیفی جات آبیاری شده توسط فاضلابها امری واضح و روشن است. با نگاهی گذرا به آثار بیماریهای مختلف از جمله بیماریهای انگلی و روده ای به اهمیت آبهای آلوده در انتقال این بیماریها پی برده از طریق کنترل آلودگی آبهای مصرفی می توان تا اندازه ای این بیماریها را مهار نمود.

در این راستا بیمارستانها نیز بعنوان منبع قابل توجه آلودگی بشمار می آیند و فاضلاب حاصل از فعالیتهای مختلف در این مکانها سبب آلودگی شدید آبهای زیرزمینی می گردد با توجه به این مسئله که بیمارستانها عامل تولید فاضلابهای خطرناک می باشند و اغلب بیمارستانهای موجود فاقد سیستم تصفیه فاضلاب مناسب بوده و فاضلاب تولیدی را بدون درنظرگرفتن قوانین زیست محیطی به کانالها یا جویهای آب تخلیه می نمایند، طراحی سیستم های فاضلاب جهت بیمارستانها امری ضروری محسوب می گردد.

روشهای جمع آوری فاضلابروهای شهری

جمع آوری فاضلابهای شهری را می توان به دو گونه انجام داد:

الف- جمع آوری ناقص: که در آن آب باران با کمک شبکه ای روبسته یا روباز جمع آوری و به بیرون شهر فرستاده می شود و فاضلابهای خانگی در چاههای جذب کننده وارد می گردند. این روش سنتی در بیشتر شهرهای ایران است به عللی که قبلا بیان شد، نباید در آینده به صورت فعلی مورد استفاده قرارگیرند.

ب- جمع آوری کامل: که در آن آب باران و فاضلابهای خانگی و صنعتی بوسیله شبکه هایی از شهر بیرون برده می شوند. برای اجرای جمع آوری کامل از دو روش ممکن است استفاده گردد:

روش ۱: روش مجزا: در این روش فاضلابهای خانگی و صنعتی در یک شبکه لوله کشی به تصفیه خانه هدایت شده و فاضلابهای ناشی از آب باران در شبکه دیگر و به شکل مجزا مستقیما به رودخانه فرستاده می گردد.

روش ۲: روش درهم: در این روش فاضلابهای خانگی و صنعتی و آن چه از آب باران است همگی بوسیله یک شبکه ی لوله کشی جمع آوری می گردند. برای جلوگیری از افزایش حجم بی رویه ی حجم تصفیه خانه با کمک ساختمانهای ویژه ای به نام سرریزه آب باران در واقع بارندگی مستقیما به رودخانه، مسیل یا دریا می فرستند، و تنها قسمت کمی از آن همراه فاضلاب خانگی به تصفیه خانه فرستاده می شود.

مقایسه روشهای جمع آوری فاضلاب (مجزا- درهم)‌

الف- در روش مجرا دو شبکه لوله کشی و کانال سازی جداگانه با دریچه آدم رو، مخصوص به خود لازم است ولی در روش درهم تنها یک شبکه ی لوله کشی کافی است. لذا هزینه های ساختمانی شبکه ی مجزا خیلی بیشتر است.

ب- در روش مجزا لوله های فاضلاب خانگی درزیر و لوله های آب باران در سطحی بالا قرارمی گیرند و لذا در مواقع بارندگی شدید خطر ورود آب باران از شبکه فاضلاب به درون زیرزمینها وجود ندارد. یعنی روش مجزا دارای ایمنی بیشتری است.

ج- در روش مجزا چون تمام آب باران وارد رودخانه ها می شود، بزرگی تصفیه خانه و هزینه آن کمتر می گردد.البته در این روش نیز مقدار کمی از آب باران بوسیله اتصالهای غلط و غیرمجاز درون ساختمانها و نیز از راه دریچه های آدم رو در کف خیابانها وارد شبکه فاضلاب خانگی می شود که مقدار آن بستگی به سطح فرهنگ مردم ووجود یا عدم وجود شبکه ی فاضلاب آب باران در شهر تغییر می کند.

د- در روش مجزا احتمال ته نشینی مواد معلق کمتر است در حالی که در روش درهم به علت بزرگ بودن مقطع ها و اختلاف زیاد بین و بی ماکزیمم در حالت بارندگی و می نیمم در حالت بدون بارندگی، امکان ته نشین شدن مواد معلق افزایش می یابد. این عامل در خوب کارکردن و راحتی بهره برداری از شبکه تاثیر به سزایی دارد.

هـ- در روش مجزا چون تمام فاضلاب خانگی به تصفیه خانه هدایت می شود،‌محیط زیست سالمتر می ماند در حالی که در روش درهم قسمتی از فاضلاب خانگی در موقع بارندگی همراه آب باران و بدون تصفیه وارد محیط طبیعی می شود.

و- در روش مجزا در موقع بارندگی تغییری در برنامه و بازده تصفیه خانه داده نمی شود. در حالی که در روش درهم به علت کوتاه شدن مدت توقف فاضلاب در تصفیه خانه ممکن است برخی از تخم انگل ها فرصت جداشدن از فاضلاب را نیابند.

الگوهای جمع آوری فاضلاب

الگوهای سیستم جمع آوری فاضلاب و سیلاب براساس وضعیت خطوط نسبت به تصفیه خانه به عواملی از جمله سطح، شکل منطقه، پستی و بلندی و عوارض طبیعی منطقه، نوع سیستم جمع آوری، روش تصفیه و دفع و نیز تصفیه خانه بستگی دارد که الگوهای جمع آوری فاضلاب به شرح زیر می باشد:

۱- الگوی شعاعی (Radial Pattern)

در مناطقی که به صورت صاف و مسطح بوده و شیب کمی از مرکز به اطراف دارند و نیز زمین کافی برای دفع یا استفاده مجدد پساب (به عنوان مثال در کشاورزی) وجود داشته باشد، از این الگو استفاده می شود،‌در این الگو لوله ها بصورت شعاعی از مرکز شهر به اطراف کار گذاشته می شوند. قطر لوله ها کوچک بوده اما نیاز به چند تصفیه خانه می باشد.

۲- الگوی عمودی (Perpendicular Pattern)

در این الگو لوله های فاضلاب سرد طوری کار گذاشته شده اند که لوله اصلی تا محل رودخانه طبیعی کمترین فاصله را داشته باشد. این الگو بیشتر برای سیستم های مجزای شبکه فاضلاب و یا سیستم هایی که بخشی از آن مجزا باشد، (شبکه مختلط) مناسب است. زیرا در این حالت سیلاب به راحتی به رودخانه تخلیه می شود. این الگو به دلیل نیاز به تصفیه خانه های متعدد و نیز حجم زیاد فاضلاب در شبکه مشترک برای این سیستم فاضلابرو مطلوب نمی باشد.

۳-الگوی تقاطعی (Interceptor Pattern)

این الگوی تقاطعی، اصلاح شده الگوی عمودی است. و یک خط کمربندی که در پایین ترین رقوم ارتفاعی سطح شبکه قراردارد. جریان فاضلاب را از تمامی خطوط گرفته و به تصفیه خانه هدایت می کند. این الگو برای شبکه مجزا و مشترک قابل استفاده است.

۴-الگوی بادبزنی (Fan Pattern)

در این الگو تمام خطوط فاضلاب سرد از کل منطقه به محل تصفیه خانه هدایت می شود. امتیاز این الگو نیاز به یک تصفیه خانه است. در این الگو قطر لوله ها در طول مسیر به تدریج افزایش یافته که منجر به افزایش هزینه های احداث شبکه می شود. از محدودیتهای دیگر این روش،‌افزایش بار وارده به تصفیه خانه است.

۵- الگوی ناحیه ای یا منطقه ای (Zon Pattern)

در مناطقی که بین بالاترین و پایین ترین نقطه، اختلاف ارتفاع و در نتیجه شیب زیاد باشد (مثل اجتماعات واقع در یک تپه شیب دار) کل منطقه به چند بخش از نظر شیب تقسیم شده و فاضلاب هر قسمت به صورت جداگانه جمع آوری و به یک تصفیه خانه هدایت می شود. مهمترین عیب این سیستم طول زیاد خطوط جمع آوری فاضلاب است.

آمار هواشناسی

کلان شهر تهران که در دامنه جنوبی رشته کوههای البرز امتداد یافته، ارتفاعی حدود ۱۰۵۰ متر از سطح دریا داشته و وسعت تقریبی آن در حدود ۷۰۰ کیلومترمربع و با جمعیتی در حدود ۱۲ میلیون نفر می باشد که از آب و هوای نیمه خشک و کوهستانی برخوردار می باشد.

شهر تهران دارای شیبی از سمت شمال و جنوب می باشد که برای تعیین دقیق نوع آب و هوا و اطلاعات و آمار مربوط به کلیماتولژی شهر چندین ایستگاه سینوتیک ها و کلیماتولوژی در شهر واقع شده است.

که منطقه میدان امام حسین واقع در جنوب شرقی تهران بوده و بیمارستان بوعلی نیز در این ناحیه واقع شده که برای بدست آوردن اطلاعات آب و هوایی منطقه، ایستگاه مربوط ایستگاه دوشان تپه می بوده و آمار و اطلاعات بدست آمده در این ناحیه مربوط به یک دوره آماری ۵ ساله می باشد و بر این اساس می توان میانگین دما، رطوبت نسبی، فشار میزان بارندگی، سرعت باد، ساعات آفتابی در طول روز،‌ارتفاع از سطح دریا و … را بدست آورد.

کد منطقه ۴۰۷۵۳ و ارتفاع از سطح دریا ۳۵۴۲

میانگین دما برحسب درجه سانتیگراد ۳/۱۸ سالانه و میانگین رطوبت نسبی ۵۳ میزان بازندگی در حدود (mm)6/23 و سرعت باد KNOTS7/2، ساعت آفتابی ۸/۲۷۵۳ ساعت در طول سال می باشد.

از این گزارش می توان نتیجه گرفت که میزان بارندگی سالانه، سرعت باد، در این منطقه کم بوده و از آب و هوایی گرم برخوردار می باشد که بارش سالانه درصد چشمگیر نبوده و بدلیل عدم وزش باد، آلودگی ها در منطقه باقی می مانند.

نقشه برداری

نقشه برداری عبارت است از فن نشان دادن سطح مشخصی از زمین با تمام یا قسمتی از جزئیات طبیعی و مصنوعی آن در روی نقشه.

نقشه برداری شامل مراحل برداشت یعنی عملیات روی زمین، محاسبه و رسم نقشه می باشد.

نقشه

نقشه عبارت است از تصویر یک قطعه زمین با مقیاس معینی روی یک سطح افقی.

اگر قطعه زمین مورد برداشت کاملا افقی باشد، نسبت فاصله بین نقاط مختلف آن با فاصله آن نقاط درروی نقشه ثابت خواهدبود. در صورتی که اگر افقی نباشد،‌این نسبت تغییر می کند. علت این امر آن است که پس از آن که فاصله بین دو نقطه اندازه گیری شد، اگر هر دو نقطه در روی یک سطح افقی واقع باشد، عینا فاصله آنها با درنظرگرفتن مقیاس، روی صفحه کاغذ منتقل می شود. در صورتی که اگر هر دو نقطه روی یک سطح افقی واقع نباشد،‌ابتدا فاصله بین آنها تبدیل به فاصله افقی شده سپس با درنظرگرفتن مقیاس، روی کاغذ منتقل می شود. مثلا در شکل زیر اگر فاصله بین نقاط B,A مساوی I اندازه گیری شده باشد، ابتدا فاصله افقی آن یعنی  که مساوی است، محاسبه و این مقدار با مقیاس موردنظر روی نقشه منتقل می شود.

مساوی زاویه بین خط AB و سطح افقی می باشد.

سطح افقی در هر نقطه از زمین عبارت از سطحی است که عمود بر خط قائم و یا امتداد شاغول در آن نقطه باشد.

انواع نقشه

نقشه را از نظر نحوه استفاده ومقیاس آن به شرح زیر طبقه بندی می نمایند:

الف- نقشه های توپوگرافی:

مقیاس این نقشه ها بین  تا  می باشد. پستی و بلندی زمین و نوع اراضی در روی این نقشه ها مشخص می باشد.

ب- نقشه های پلانیمتری:

فرق آن با نقشه های توپوگرافی در این است که دراین نقشه ها ارتفاعات مشخص نشده است.

ج- نقشه های جغرافیائی:

این نقشه ها از روی نقشه های توپوگرافی که قبلا تهیه شده و اطلاعات اضافی که از روی زمین برداشت شده است، تهیه می شود. مقیاس در این نقشه ها ممکن است تا یک میلیونیم برسد. در برخی از این نقشه ها ارتفاعات وجود دارد و در برخی دیده نمی شود.

د- نقشه های عمومی

این نقشه ها از روی نقشه های موجود و سایر اطلاعات لازم زمین تهیه می شود. مقیاس این نقشه ها غالبا کوچکتر از یک میلیونیم می باشد. در این نقشه ها، بعلت کوچکی مقیاس،‌برخی از اطلاعات نقشه مبدا حذف شده است.

هـ- نقشه های ثبتی

این نقشه ها از لحاظ تقسیم بندی زمین بین مالکین آن و استفاده ای که از زمین می شود تهیه میگردد. مقیاس آنها بین  تا  فرق می کند. ارتفاعات و سایر عوارض طبیعی و مصنوعی ممکن است در روی نقشه نشان داده شده یا نشده باشد.

و- نقشه های مخصوص:

این نوع نقشه ها جهت استفاده بخصوصی تهیه می شود. مانند نقشه های دریایی، زمین شناسی، آماری، نقشه های توریستی ممالک و شهرها و غیره. برخی از این نقشه ها از روی مقیاس نمی باشد.

ز- پلان:

همانطور که قبلا گفته شد، نقشه ای که از قطعه زمین کوچکی تهیه می گردد، پلان نامیده می شود. مقیاس این قبیل نقشه ها بزرگتر از  می باشد.

دوربین های نقشه برداری

دور بین های نقشه برداری برای اندازه گیری فاصله و زاویه افقی و زاویه عمودی و ترازیابی بکار می رود. دوربین های نقشه برداری شامل انواع دستگاههای تراژ، آلیداد، تاکئومتر و تئودولیت می باشد. دستگاههای آلیداد روی تخته سه پایه قرارداده می شود. سایر دوربین های نقشه برداری معمولا روی سه پایه مستقر می گردد.

قسمت اول- قسمتهای مختلف دوربین های نقشه برداری

دوربین های نقشه برداری شامل قسمتهای زیر است:

  1. تراز
  2. پیچ ها
  3. صفحات
  4. ورنیه
  5. دوربین
  6. ضمائم اضافی مانند ذره بین، قطب نما، شاغول
  7. سه پایه و تخته سه پایه
  8. شاخص (برای استفاده از غالب دوربینها باید شاخص بکاربرده شود)،
  9. میکروسکوژ مخصوص زوایا

۱- تراز

در روی غالب دستگاههای نقشه برداری محفظه ای شیشه ای به نام تراز وجود دارد که برای افقی کردن یا عمودنمودن بعضی از قسمتهای دستگاه بکار برده می شود. غالبا تراز از یک لوله شیشه ای خمیده تشکیل شده است که قسمت اعظم حجم داخلی لوله را مایعی که نقطه انجماد آن پائین باشد، از قبیل الکل یا اثر پرکرده و بقیه حجم لوله را گاز همان مایع بشکل حبابی قرارگرفته است که این حباب گاز همیشه در قسمت بالای لوله خمیده قرارمی گیرد. لوله شیشه ای از وسط به طرفین به درجاتی تقسیم شده است، برای آن که تراز بحالت افقی قرارگیرد،‌باید فاصله انتهای حباب گاز از دو طرف نسبت به مرکز برابر باشد، یا این که حباب بین دو خط نشانه که در روی لوله تعبیه شده است، قرارگیرد.

لوله شیشه ای داخل یک محفظه فلزی است که به وسیله پیچ هائی روی دستگاه قرارمی گیرد. تنظیم تراز با پیچی که در یک طرف آن قراردارد،‌عملی می گردد.

حساسیت این نوع تراز از طرفی به ساختمان آن و از طرف دیگر به طول لوله و شعاع انحنای آن بستگی دارد، یعنی هرچه طول لوله زیادتر و یا شعاع خمیدگی آن بیشتر باشد، تراز حساستر است زیرا با جزئی حرکت، حباب گاز در طول (در درجات) تراز، بیشتر جابجا می شود. جدول (۱-۱) حساسیت چند دستگاه مختلف را نشان می دهد.

نوع دستگاه شعاع انحنای لوله تراز برحسب متر تعداد ثانیه (قوس) در یک میلیمتر طول لوله تراز
تراز مهندسی ۷/۲۰ ۱۰
تراز دقیق ۳/۲۰۶ ۱
تراز روی لوله دوربین تاکئومتر ۷۵/۱۳ ۱۵
تراز روی صفحه تاکئومتر ۵۰/۵ ۵/۳۷
تراز روی دوربین آلبداد ۱۷/۹ ۵/۲۲

جدول (۱-۱) نشان میدهد که در تراز دقیق که شعاع انحناء لوله تراز ۳/۲۰۶ متر است، هر میلیمتر طول لوله آن نمایش دهنده یک ثانیه از قوس دایره می باشد. در حالی که در تراز روی صفحه تاکئومتر، هر میلیمتر طول لوله تراز نمایش ۵/۳۷ ثانیه بر قوس دایره است و با این ترتیب، دقت اولی به مراتب بیشتر از دومی است.

اعداد ستون ۳ جدول (۱-۱) از تناسب ساده زیر بدست می آید:

ثانیه ۶۰× ۶۰× ۳۶۰ = ۳۶۰ درجه

محیط (فرضی) لوله برحسب میلیمتر ۱۰۰۰ × ۷/۲۰× ۲

تراز در بعضی از دستگاههای نقشه برداری، بجای یک لوله شیشه ای، از یک محفظه استوانه ای شکل که سطح بالائی آن کروی است، تشکیل شده است. در این جا نیز حباب در قسمت بالائی محفظه دیده می شود، منتها شکل حباب دایره مانند است و برای تشخیص ترازبودن دستگاه، دایره ای در وسط سطح کروی رسم شده است که حباب گاز هنگام افقی بودن صفحه دستگاه کاملا در وسط این دایره مشاهده می شود.

غالبا علاوه بر ترازهائی که در روی صفحه دستگاه نقشه برداری موجود است، در روی دوربین دستگاه نیز یک تراز وجود دارد که برای این تراز هم در زیر دوربین یک پیچ نصب شده است و برای تنظیم تراز روی دوربین باید آنقدر این پیچ را چرخاند تا حباب تراز در وسط قرارگیرد.

در بعضی از دوربین ها تراز در محفظه ای چسبیده بر دوربین قرارداده شده است و برای خواندن و تنظیم آن باید از یک چشمی در کنار دوربین استفاده کرد. در این قبیل ترازها موقعی که دوربین تراز نباشد، حباب تراز بشکل دو نیم لوبیای مجزا در داخل چشمی مخصوص دوربین دیده می شود. برای ترازکردن آن باید از پیچ مخصوص تراز در زیر دوربین استفاده کرد و با نهایت دقت آنرا چرخاند تا دو نیم لوبیا کاملا روبروی هم قرارگیرد.

۲-پیچ ها

در روی کلیه دستگاههای نقشه برداری تعدادی پیچ دیده می شود که می توان آنها را به دو دسته تقسیم کرد:

الف- پیچ هائی که توسط سازنده دستگاه تنظیم شده است و جز برای کنترل دستگاه نباید به آنها دست زد، مانند پیچهائی که برای تصب تراز روی دوربین یا سایر قطعات دستگاه نقشه برداری بکار برده شده است.

ب- پیچ هائی که برای تنظیم قسمتهای مختلف دستگاه در اختیار نقشه بردار است، به شرح زیر:

A – پیچ های ترازکننده- غالبا ۱-۲-۳ یا ۴ پیچ در قسمت تحتانی دستگاه است که برای ترازکردن قاعده دستگاه روی سه پایه بکار می رود. اگر دستگاه دارای یک تراز بوده و چهار پیچ جهت تنظیم آن در زیر تراز قرارداشته باشد، دستگاه به این ترتیب تراز می شود:

a: پیچ کلی صفحه ای را که تراز روی آن نصب شده است، باز کرده، صفحه را آن قدر می چرخانند تا تراز در امتداد دو پیچ روبرو قرارگیرد. این دو پیچ را آن قدر می چرخانند که حباب تراز تقریبا در وسط قرارگیرد. پیچ ها باید در جهت مخالف هم چرخانده شده بطوری که فشار کمی بین پایه پیچ ها و صفحه زیر آن احساس شود.

b: حال،‌صفحه دستگاه را ۹۰ درجه می چرخانند تا تراز مقابل دو پیچ دیگر قرارگیرد. در این حال نیز مانند حالت قبل با چرخاندن پیچ ها حباب تراز را به مرکز آن می آورند.

c: صفحه دستگاه را ۹۰ درجه می چرخانند تا دستگاه به حالت اول برگردد،‌از نو با چرخاندن دو پیچ حباب را به مرکز می آورند.

d: حالت c,b را آنقدر تکرار می کنند تا حباب کاملا درمرکز قرارگیرد و در اثر چرخش صفحه، تغییری در آن رخ ندهد.

e: دستگاه را ۱۸۰درجه می چرخانند تا مثل حالت a قرارگیرد، اگر در این حال نیز حباب تراز در وسط قرارگرفت، دستگاه تراز شده است.

f: اگر در حالت c حباب تراز بحالت سکون قرارنگرفت،‌دستگاه تراز نیست و برای تراز کردن، باید به این ترتیب عمل نمود. با چرخاندن دو پیچ روبرو باید حباب تراز را به نصف فاصله بین نقطه ای که قرارگرفته و مرکز تراز آورد. بعد صفحه را ۱۸۰ درجه چرخاند و در این جا هم حباب را به نصف فاصله بین مرکز و نقطه ای که قرارگرفته آورد. اکنون دستگاه تراز خواهدبود و برای امتحان ان باید دستگاه را چرخاند و ملاحظه کرد که در همه حال حباب درمرکز قرارمی گیرد.

g: موقعی که دستگاه تراز شد، هر چهار پیچ باید به صفحه زیر آن محکم چسبیده باشد (هیچکدام آزاد نباشد)،‌البته نباید آن قدر سفت شده باشد که نتوان براحتی آنرا پیچاند.

اگر دستگاه دارای چهار پیچ ترازکننده و دو تراز باشد، برای تنظیم آنها به طریق زیر عمل می کنند:

دستگاه را آن قدر می چرخانند تا هر تراز در امتداد دو پیچ روبرو قرارگیرد. بعد مطابق طریق قبل آنقدر پیچ ها را می چرخانند تا حباب ترازها در وسط قرارگیرد. پس از این عمل،‌دستگاه را ۱۸۰ درجه چرخانده کنترل می کنند. اگر حبابها در وسط بطور ثابت قرارنگرفت، با پیچاندن پیچ ها حباب را به نصف فاصله خط وسط و جائی که قرارگرفته است می آورند و باز آنرا ۱۸۰ درجه می چرخانند و این عمل را آنقدر تکرار می کنند تا حباب بطور ثابت در وسط خطوط روی شیشه قرارگیرد.

ترازکردن دستگاههائی که دارای یک تراز و سه پیچ تنظیم کننده باشد:

در این جا مثل طریقه اول صفحه دستگاه را آن قدر می چرخانند تا تراز در مقابل دو پیچ قرارگیرد، با پیچاندن این دو پیچ، حباب را به مرکز تراز می آورند؛ بعد صفحه دستگاه را ۹۰ درجه چرخانده با پیچ سوم حباب را به مرکز می آورند، بعد دستگاه را ۱۸۰ درجه چرخانده کنترل می کنند. سپس ۹۰ درجه برای کنترل بعدی می چرخانند و آنقدر این عمل را تکرار می کنند تا دستگاه تراز شود.

B – پیچ های متصل به دوربین: دوربین ها غالبا دارای سه پیچ تنظیم کننده برای تنظیم صفحه رتیکول و عدسی چشمی و عدسی شیئی می باشد. طرز تنظیم این پیچ ها بعدا تشریح خواهدشد.

علاوه بر این، در زیر دوربین، یک پیچ کلی جهت بستن و یا آزادکردن چرخش دوربین بطور افقی و یک پیچ جزئی برای حرکت جزئی چرخش افقی و تنظیم آن می باشد. بعضی از این دوربین ها عین این دو پیچ را نیز برای حرکت عمودی دوربین دارد.

پس از آن که دوربین تراز شد، باید آن را چندین دفعه هر دفعه ۹۰ درجه چرخاند و کنترل کرد. البته این عمل را باید آن قدر تکرار کرد تا کاملا دوربین تراز شود و حباب تراز ثابت بایستد.

C – پیچهای جزئی و کلی صفحات- در این جا لازم است یادآور شد که برای کارکردن با دستگاههای نقشه برداری همیشه باید رعایت نهایت دقت و احتیاط را نمود که به دستگاهها صدمه ای وارد نیاید.

برای چرخاندن هر قسمت از دستگاه (صفحات افقی پائینی، افقی بالائی و عمودی) غالبا دو پیچ تعبیه شده است که یکی بنام پیچ کلی و دیگری به نام پیچ جزئی خوانده می شود .

پس از آن که دستگاه تراز شد، برای این که اولین نقطه را نشانه روی کنند، باید پیچ کلی دستگاه را که غالبا در زیر دستگاه قراردارد، باز کنند و آنرا بچرخانند تا بتوانند شاخص را در (اولین نقطه) از داخل دوربین ببینند. بعد باید پیچ مزبور را بسته با حرکت پیچ جزئی که در کنارش قراردارد، آنرا دقیقا میزان نمایند (خط عمودی صفحه رتیکول باید روی خط وسط شاخص دیده شود). در تاکئومتر و تئودولیت بالاتر از این دو پیچ، دو پیچ دیگر قراردارد که برای حرکت دادن صفحه ورنیه برروی صفحه افقی دستگاه می باشد.

در این جا نیز باید ابتدا پیچ کلی را باز کنند و دستگاه را آنقدر بچرخانند تا صفر ورنیه تقریبا در مقابل صفر صفحه افقی قرارگیرد؛ بعد آنرا بسته با پیچ جزئی دقیقا میزان کنند. البته در این مورد باید این کار قبل از عمل فوق یعنی قبل از دویدن اولین نقطه از داخل دوربین صورت گیرد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.